بررسی دادههای طرح هزینه و درآمد خانوار سال ۱۴۰۳ بر اساس استاندارد یوروستات نشان میدهد ۴۰ درصد از خانوارهای ایرانی در خانههایی زندگی میکنند که تعداد اتاقهای آن کمتر از نیاز استاندارد خانوار است. به بیان ساده، از هر پنج خانوار، دو خانوار با کمبود فضای سکونتی مواجهاند؛ وضعیتی که میتواند بر حریم خصوصی، آرامش، کیفیت زندگی و حتی سلامت روان اعضای خانواده اثر بگذارد.
این شاخص در استانهای مختلف تفاوت چشمگیری دارد. سیستان و بلوچستان با ۶۷.۱ درصد، بالاترین نرخ کمبود فضای سکونتی را ثبت کرده و پس از آن البرز، قم، اصفهان و کرمان قرار دارند. در مقابل، گیلان با ۱۱.۸ درصد بهترین وضعیت را در میان استانهای کشور دارد.
دادهها همچنین نشان میدهد در بسیاری از استانها، خانوارهای روستایی بیش از خانوارهای شهری با کمبود فضای سکونتی روبهرو هستند. در تهران نیز حدود ۴۴ درصد از خانوارها در واحدهایی زندگی میکنند که از نظر تعداد اتاق، پاسخگوی نیاز اعضای خانواده نیست.
این نتایج یادآور یک نکته مهم است؛ کیفیت سکونت فقط با متراژ خانه سنجیده نمیشود. تعداد اتاقها، ترکیب خانوار و تناسب فضای زندگی با نیاز اعضای خانواده نیز از شاخصهای مهم رفاه محسوب میشوند. شاید به همین دلیل، سیاستگذاری در بازار مسکن نباید تنها بر افزایش تعداد واحدهای مسکونی متمرکز باشد، بلکه کیفیت و تناسب این واحدها نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
