اقتصادآنلاین- فرزاد حسنزاده؛ ارزش صنایع فلزات اساسی در بازار سرمایه ایران بیش از ۲۰۳۷ هزار میلیارد تومان است. این صنعت، دومین صنعت باارزش بازار سرمایه ایران به شمار میرود و از آنجا که عمده محصولات آن، کالاهای صادراتی هستند، موجب شده است تا این صنعت را از صنایع صادراتمحور بازار سرمایه یا بهاصطلاح صنایع دلاری بدانند.
از آنجا که قیمت محصولات و عمده مواد اولیه شرکتهای تولیدکننده مس و فولاد، با نوسانات نرخ دلار افزایش مییابد، سهام شرکتهای فعال در صنعت فلزات اساسی همواره مورد توجه فعالان بازار سرمایه قرار داشتهاند.
اما در چند سال اخیر، اقتصاد ایران با بحرانی جدی و خطرناک به نام ناترازی انرژی مواجه شده است؛ بحرانی که اگر حل نشود، میتواند تمامی صنایع کشور را زمینگیر کند.
ناترازی در تأمین برق موجب شد تولیدات صنعت فلزات اساسی در تابستان ۱۴۰۳ نسبت به دیگر ماههای سال کاهش یابد.
نمودار زیر، میزان تولید فلزات اساسی در سال ۱۴۰۳ را نشان میدهد.
همانطور که در نمودار مشخص است، تولید در ماههای تیر و مرداد نیمه نخست سال نسبت به سایر ماهها بهشدت کاهش یافته است؛ مسئلهای که ناشی از قطعی برق بوده است. همچنین در ماههای دی و بهمن نیز به دلیل کمبود گاز، تولیدات این صنعت افت چشمگیری داشتهاند.
صنعت فلزات اساسی که از صنایع صادراتمحور بازار سرمایه است، به تأمین پایدار انرژی وابسته است. در صورت تداوم ناترازی انرژی و کاهش دسترسی این صنایع به منابع مورد نیاز، صادرات و درآمد ارزی شرکتها کاهش خواهد یافت. این روند در نهایت منجر به افت قیمت سهام شرکتها و فرار سرمایهگذاران از این صنعت خواهد شد.
بنابراین، میتوان نتیجه گرفت که ناترازی انرژی یک ریسک جدی و سیستماتیک است که صنعت فلزات اساسی و بهطور کلی اقتصاد ایران را تهدید میکند.
در نتیجه، با افت قیمت سهام شرکتهای حاضر در این صنعت، صندوقهای سهامی که وزن بالایی از پرتفوی خود را به این گروه اختصاص دادهاند، نیز آسیب قابلتوجهی خواهند دید.
دو تهدید جدی، صنایع فلزات اساسی را در معرض خطر قرار دادهاند:
۱. ریسکهای سیاسی که نهتنها صنایع فلزات اساسی، بلکه کل بازار سرمایه را تهدید میکنند و میتوانند به مانعی جدی در مسیر توسعه بازار سرمایه بدل شوند.
۲. ناترازی انرژی که موجب شد تولید فولاد میانی در ششماهه نخست سال ۱۴۰۳ نسبت به مدت مشابه سال قبل، حدود ۱.۱ میلیون تُن کاهش یابد. ارزش این کاهش تولید، حدود ۴۵۰ میلیون دلار برآورد شده است که علت اصلی آن، محدودیتهای ناشی از کمبود برق و گاز عنوان شده است.
صنایع فلزات اساسی مانند فولاد، مس و آلومینیوم از بزرگترین مصرفکنندگان انرژی کشور هستند. در شرایطی که با محدودیت گاز در زمستان و برق در تابستان مواجه هستیم، این صنایع ناچار به کاهش یا توقف تولید میشوند. این ناترازی دیگر یک مشکل موقتی نیست، بلکه به یک چالش ساختاری تبدیل شده است.
صندوقهای سهامی معمولاً بخشی از پرتفوی خود را به نمادهای بزرگ بازار اختصاص میدهند که تعداد زیادی از آنها در گروه فلزات اساسی قرار دارند؛ بنابراین اگر عملکرد این گروه ضعیف باشد، کل عملکرد صندوق نیز تحت تأثیر منفی قرار خواهد گرفت.
نمودار زیر، صندوقهای سهامی با بیشترین وزن از گروه فلزات اساسی را نشان میدهد.
