اما این ناکامی محدود به ونزوئلا نیست؛ از آفریقا تا سوریه، آذربایجان و روسیه، پروژههای خودرویی ایران مسیر مشابهی را طی کردند: اهداف اقتصادی دنبال شد اما ابزار آن سیاسی بود.
در ونزوئلا و آفریقا، دهها میلیون دلار سرمایهگذاری شد، اما خروجی واقعی بسیار کمتر از ظرفیت پیشبینیشده بود و عمده فروشها به نهادهای دولتی اختصاص یافت. در سوریه، تنها استثنا تجربه تولید واقعی بود که آن هم تحت تأثیر شرایط سیاسی و جنگی به شکست منجر شد. این واقعیت نشان میدهد مسئله اصلی محصول یا فناوری نیست، بلکه فقدان منطق اقتصادی در تصمیمگیریهاست.
نتیجه آن، صادر شدن مدیریت ناکارآمد به جای محصول رقابتی است. اقتصاد، چه در تهران و چه در کاراکاس، به شعار و نیت سیاسی پاسخ نمیدهد؛ تنها بازار و منطق اقتصادی است که موفقیت یا شکست سرمایهگذاری را تعیین میکند. این تجربه، درسی جدی برای برنامهریزی صادرات و سرمایهگذاری در بازارهای خارجی است.
